vuisong.net

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ - vì sao lại như vậy?

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ - vì sao lại như vậy?

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ - vì sao lại như vậy?

Giấc ngủ có vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của mỗi chúng ta. Việc không ngủ đủ sẽ dễ khiến chúng ta mệt mỏi trong mọi hoạt động hàng ngày. Chúng ta cần ngủ đủ từ 6-8 tiếng mỗi ngày, tuy nhiên không phải ai cũng thực hiện được điều này, tình trạng mất ngủ không phải hiếm gặp, thậm chí là khá phổ biến hiện nay. Có nhiều nguyên nhân khiến một người bị mất ngủ, trong đó căng thẳng được xem là nguyên nhân khá thường gặp. Nhưng vì sao căng thẳng dẫn đến mất ngủ, chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

1. Vì sao căng thẳng dẫn đến mất ngủ

Căng thẳng là một trạng thái quan trọng của bộ máy sinh học con người. Nó cho phép con người phản ứng nhanh chóng và dứt khoát trong những tình huống thử thách hoặc nguy hiểm. Trong những tình huống như vậy, não sẽ kích hoạt phản ứng chiến đấu hoặc chạy trốn. 
Quá trình này bắt đầu bằng việc giải phóng các hormone như adrenaline. Chúng làm tăng huyết áp, căng cơ, nhịp thở, nhịp tim và lượng đường trong máu, cũng như làm cho mức độ tỉnh táo cao hơn, giảm độ nhạy cảm với đau đớn và làm tiêu hóa chậm lại. Tất cả những thay đổi này đều nhằm mục đích chuẩn bị cho cơ thể đối mặt trực tiếp với thử thách hoặc tìm cách trốn thoát đến nơi an toàn.  

Tiếp theo, các hormone khác như cortisol được giải phóng với số lượng lớn trong thời gian căng thẳng. Chúng hướng năng lượng ra khỏi các quá trình không khẩn cấp, chẳng hạn như chữa lành vết thương hay hoạt động của hệ thống miễn dịch, để giúp cơ thể chuẩn bị chống lại kẻ tấn công ngay lập tức. 

Từ quan điểm tiến hóa, phản ứng căng thẳng rất hữu ích vì nó giúp chúng ta trốn tránh các mối đe dọa hoặc tai nạn. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với các tác nhân gây căng thẳng kéo dài và lặp đi lặp lại sẽ dẫn đến tình trạng căng thẳng mãn tính. Lúc này, sự căng thẳng quá độ lại có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tổng thể và giấc ngủ của chúng ta. 

Căng thẳng quá độ dẫn đến mất ngủCăng thẳng quá độ ảnh hưởng mạnh đến giấc ngủ. Ảnh Pixabay

Vậy vì sao căng thẳng dẫn đến mất ngủ? 

Theo các nhà nghiên cứu, nồng độ cortisol tăng cao khi bạn căng thẳng sẽ ức chế hoạt động của hormone melatonin-hormone báo hiệu giấc ngủ đối với cơ thể. Đây là lý do khi căng thẳng, bạn sẽ bị khó ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn. 

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ, và ngược lại, giấc ngủ kém hoặc mất ngủ có thể tạo ra một chu kỳ căng thẳng mới. Nó tạo thành vòng lặp khiến bạn ngày càng mệt mỏi hơn. 

2. Căng thẳng dẫn đến mất ngủ và tạo thành vòng lặp

Căng thẳng và giấc ngủ có mối quan hệ qua lại. Mức độ căng thẳng cao góp phần gây khó ngủ, gián đoạn giấc ngủ và ngược lại, giấc ngủ kém chất lượng hoặc không đủ sẽ dẫn đến những thay đổi tiêu cực đối với phản ứng căng thẳng. 

2.1. Căng thẳng dẫn đến mất ngủ 

Cụ thể thì tình trạng căng thẳng dẫn đến mất ngủ như thế nào?

Căng thẳng, đặc biệt là căng thẳng mãn tính, gây rối loạn sự điều hòa chu kỳ ngủ-thức, một dạng đồng hồ sinh học báo cho cơ thể biết khi nào đến giờ ngủ và khi nào cần tỉnh táo. 

Khi một người bị căng thẳng vào ban ngày, họ có nhiều khả năng bị khó ngủ hoặc có giấc ngủ kém chất lượng vào đêm đó. 

Căng thẳng có thể làm giảm giấc ngủ sâu cũng như giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (rapid eye movement-REM), là hai giai đoạn ngủ lặp đi lặp lại trong suốt chu kỳ ngủ một đêm của một người. Hai trạng thái ngủ này đều vô cùng quan trọng đối sức khỏe thể chất và tinh thần của mỗi người. 

Căng thẳng ban ngày khó ngủ ban đêmCăng thẳng vào ban ngày dễ làm chúng ta bị khó ngủ hoặc giấc ngủ chất lượng kém vào đêm đó. Ảnh Pixabay

Mức độ hormone căng thẳng cortisol có ý nghĩa quan trọng với chu kỳ ngủ-thức. Trong khi cortisol thường giảm vào ban đêm để chuẩn bị cho giấc ngủ, một số nghiên cứu cho thấy những người mất ngủ có nồng độ cortisol vào buổi tối cao hơn hẳn bình thường. Điều này có liên quan đến số lần thức giấc vào ban đêm nhiều hơn, nghĩa là một giấc ngủ bị gián đoạn và kém chất lượng. 

2.2. Giấc ngủ ảnh hưởng đến trạng thái căng thẳng

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ vậy thì giấc ngủ ảnh hưởng đến trạng thái căng thẳng ra sao?

Như đã đề cập ở trên, giấc ngủ và tình trạng căng thẳng có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Chúng ta đã biết căng thẳng dẫn đến mất ngủ do hormone cortisol tăng cao, ngược lại, thời lượng và chất lượng giấc ngủ cũng có thể làm tăng hay giảm sự căng thẳng, tạo nên một vòng lặp mà chúng ta cần phá vỡ.

Ngủ không đủ giấc có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ căng thẳng và tâm trạng chung. Nghiên cứu cho thấy những người ngủ ngon hơn trải qua ít cảm xúc tiêu cực hơn, và có thể phục hồi nhanh hơn sau một sự kiện căng thẳng. 

Khi căng thẳng, nồng độ cortisol tăng caoKhi căng thẳng, nồng độ cortisol tăng cao ức chế melatonie-hormone báo hiệu giấc ngủ khiến bạn khó ngủ. Ảnh Pixabay

Ở cấp độ sinh học, chất lượng giấc ngủ kém và thiếu ngủ được cho là có ảnh hưởng đến các thông số liên quan đến căng thẳng bao gồm nồng độ cortisol và tình trạng viêm toàn thân. 

Giấc ngủ gián đoạn hoặc thiếu ngủ kéo dài dường như góp phần làm tăng mức cortisol. Đi ngủ vào những thời điểm không phù hợp với nhịp ngủ-thức tự nhiên cũng có thể phá vỡ chu kỳ hoạt động của cortisol.

Như vậy, việc ngủ không đủ hoặc mất ngủ có khả năng làm cho mức độ căng thẳng của một người trở nên nặng nề hơn. Khi quá căng thẳng, tình trạng khó ngủ và giấc ngủ gián đoạn cũng có thể nghiêm trọng hơn. Lúc này căng thẳng và mất ngủ trở thành một vòng lặp luẩn quẩn mà nếu không phá vỡ, chúng ta sẽ rất dễ bị kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần.

Đến thời điểm này, nhiều nghiên cứu vẫn đang được thực hiện, và thực tế là cần nhiều nghiên cứu hơn để có thể giải thích rõ cơ chế và mức độ ảnh hưởng sâu rộng, cũng như mối quan hệ chặt chẽ của trạng thái căng thẳng với giấc ngủ và ngược lại. 

Căng thẳng dẫn đến mất ngủ là tình trạng hầu như mỗi người chúng ta có thể đã trải qua vào một thời điểm nào đó trong đời. Vì căng thẳng và mất ngủ có ảnh hưởng qua lại, nên để giải quyết một tình trạng thì chúng ta cần xem xét nguyên nhân để xử lý tận gốc vấn đề. Khi khắc phục được trạng thái căng thẳng, giấc ngủ của chúng ta sẽ được cải thiện theo hướng tích cực và ngược lại, ngủ đủ và ngon giấc cũng sẽ giúp tinh thần chúng ta được thoải mái, thư giãn. 

BBT Vuisong.net tổng hợp


Nguồn tham khảo chính:

Stress and sleep, Dr. Michael Breus, Sleepdoctor.com