Tâm hạnh phúc - Góp về bình yên!

Rối loạn lo âu là gì, do đâu và có chữa được không?

Rối loạn lo âu là gì, do đâu và có chữa được không?

Rối loạn lo âu là gì, do đâu và có chữa được không?

Lo âu, phiền muộn là cảm xúc phổ biến mà bất cứ ai cũng đã từng trải qua hoặc phải đối mặt hàng ngày, đặc biệt trong cuộc sống ngày càng nhiều áp lực như hiện nay. Tuy nhiên, rối loạn lo âu lại là một dạng cảm xúc có cường độ quá mức chịu đựng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của người mắc phải nó. Dạng rối loạn này là gì, có triệu chứng như thế nào và mức độ nghiêm trọng đến đâu, chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

1. Rối loạn lo âu là gì? 

1.1. Rối loạn lo âu là gì?

Rối loạn lo âu là một hội chứng bao gồm một số dạng rối loạn liên quan đến cảm xúc lo lắng, sợ hãi quá mức về các tình huống xảy ra hàng ngày trong cuộc sống. Nó thường gồm các giai đoạn lặp đi lặp lại của cảm giác lo lắng, sợ hãi dữ dội, đột ngột và có thể lên đến đỉnh điểm trong vòng vài phút dưới dạng một cơn hoảng loạn. 

Những cảm giác lo lắng, hoảng sợ mà người mắc chứng rối loạn lo âu phải đối mặt thường không tương xứng với mức độ nguy hiểm thực tế nhưng họ lại rất khó kiểm soát chúng. Những cảm xúc này ảnh hưởng đến cả tâm lý và sinh lý của người bị rối loạn lo âu, gây cản trở đến các hoạt động hàng ngày và cuộc sống của họ. 

1.2. Sự khác nhau giữa cảm xúc lo lắng bình thường và rối loạn lo âu

Chúng ta có thể dễ dàng nhận biết được sự khác nhau giữa cảm xúc lo lắng bình thường và rối loạn lo âu, cụ thể:

1.2.1. Cảm xúc lo lắng thông thường

Cảm xúc lo lắng thông thường là cảm giác lo lắng về các khoản thu chi trong gia đình, về một cuộc phỏng vấn hay các sự kiện quan trọng khác.

  • Hồi hộp trước một buổi họp hay thuyết trình quan trọng với đối tác hay trong lớp học
  • Sợ hãi các đồ vật, con vật hay những tình huống có thể gây nguy hiểm cho bản thân hoặc người thân xung quanh
  • Buồn bã, lo âu sau một mất mát lớn, chẳng hạn như mất người thân
  • Đổ mồ hôi vì hồi hộp, lo lắng trước một sự kiện lớn của bản thân hay gia đình
  • Duy trì thói quen về vệ sinh cá nhân cũng như môi trường xung quanh

Hồi hộp trước buổi họp là cảm xúc lo lắng thông thường. Ảnh Internet

1.2.2. Về sự lo lắng khi mắc chứng rối loạn lo âu

Về sự lo lắng khi mắc chứng rối loạn lo âu, những cảm xúc và hành động sau sẽ thường xuyên diễn ra:

  • Lo lắng liện tục và quá mức vì một lý do mơ hồ, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày
  • Lo sợ về các mối giao tiếp xã hội hay bất kì tình huống xã hội nào có sự quan sát hay giám sát của người khác, vì mối lo bị người khác đánh giá tiêu cực hoặc bản thân sẽ bị xấu hổ    
  • Sợ hãi một cách vô lý một sự vật hoặc địa điểm, chẳng hạn như sợ bước vào thang máy vì sẽ không thoát ra được
  • Hồi tưởng, mơ lặp đi lặp lại và thường xuyên lo lắng sau khi đối mặt với một sự kiện đau thương trong quá khứ
  • Liên tục dọn dẹp và sắp xếp lại đồ vật xung quanh một cách quá mức và lặp đi lặp lại
  • Có các cơn hoảng loạn lặp đi lặp lại cùng cảm giác lo lắng “tôi sắp chết” mà không có lý do rõ ràng nào. Bên cạnh đó là nỗi sợ hãi thường trực về một cơn hoảng loạn khác

2. Nguyên nhân dẫn đến chứng rối loạn lo âu

Vì là một dạng rối loạn liên quan đến cảm xúc nên nguyên nhân dẫn đến chứng rối loạn lo âu đến nay vẫn chưa được xác định một cách đầy đủ. Tuy nhiên, một số yếu tố phổ biến có thể liên quan đến hội chứng này bao gồm:

2.1. Tình trạng bệnh lý liên quan đến chứng rối loạn lo âu

2.1.1. Một số tình trạng bệnh lý có khả năng liên quan đến chứng rối loạn lo âu 

Chúng thường gồm:

  • Bệnh tim
  • Bệnh tiểu đường
  • Các vấn đề về tuyến giáp, chẳng hạn như cường giáp
  • Rối loạn hô hấp, chẳng hạn như bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính (COPD) và hen suyễn
  • Lạm dụng chất gây nghiện hoặc cai nghiện
  • Cai rượu hoặc cai các loại thuốc chống lo âu như benzodiazepin hoặc các loại thuốc khác
  • Đau mãn tính hoặc hội chứng ruột kích thích
  • Các khối u hiếm tạo ra một số loại hormone chiến-hay-chạy (còn được biết đến với tên gọi phản ứng tăng nhạy cảm quá độ hoặc phản ứng căng thẳng cấp tính)

Hội chứng ruột kích thích có thể liên quan đến chứng rối loạn lo âu. Ảnh Internet

2.1.2. Tình trạng bệnh lý tiềm ẩn có thể dẫn đến chứng rối loạn lo âu

Ngoài các tình trạng bệnh lý đã kể trên, một số loại bệnh tiềm ẩn cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến chứng rối loạn lo âu. Các bệnh lý tiềm ẩn được xem xét là nguyên nhân dẫn đến hội chứng này khi:

  • Bạn không có người thân mắc chứng rối loạn lo âu
  • Bạn không bị rối loạn lo âu khi còn nhỏ
  • Bạn thường không tránh né các tình huống nhất định ngay cả khi rất lo lắng
  • Bạn đột nhiên cảm thấy lo lắng vô cớ, sự lo lắng này dường như không liên quan đến các sự kiện trong cuộc sống và bạn không có tiền sử lo lắng trước đó

2.2. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc chứng rối loạn lo âu

Ngoài bệnh lý thì một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ một người mắc chứng rối loạn lo âu, thường gồm:

Sự tổn thương

Những đứa trẻ đã phải chịu đựng sự lạm dụng, chấn thương hoặc đã từng chứng kiến những sự kiện đau thương có nguy cơ mắc chứng rối loạn lo âu cao hơn vào một thời điểm nào đó trong đời. Kể cả người lớn trải qua một sự kiện đau thương cũng có thể bị rối loạn lo âu.

Sự căng thẳng do bệnh tật

Tình trạng sức khỏe không tốt hoặc một căn bệnh nặng có thể gây ra sự lo lắng đáng kể về các vấn đề như hiệu quả điều trị bệnh hay tương lai sau khi trị bệnh.

Sự căng thẳng do tích tụ trong một khoảng thời gian

Một sự kiện lớn hoặc các tình huống căng thẳng nhỏ hơn tích tụ lại có thể gây ra sự lo lắng quá mức, ví dụ như người thân mất đột ngột hoặc căng thẳng liên tục về công việc, tài chính…

Tính cách

Một số tính cách nhất định có thể làm cho một người dễ bị rối loạn lo âu hơn những người khác.

Các rối loạn tâm thần khác

Một số tình trạng rối loạn tâm thần khác như trầm cảm, cũng có thể gây ra chứng rối loạn lo âu.

Di truyền

Rối loạn lo âu có thể di truyền trong gia đình.

Lạm dụng hoặc cai chất gây nghiện

Việc lạm dụng hoặc cai chất gây nghiện như ma túy hoặc rượu có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng lo âu. 

3. Triệu chứng của chứng rối loạn lo âu

Để nhận biết được tình trạng rối loạn lo âu, chúng ta có thể dựa vào một số triệu chứng sau nếu chúng thường xuyên diễn ra mà bạn không kiểm soát được:

  • Cảm giác lo lắng, bồn chồn hoặc căng thẳng
  • Có cảm giác nguy hiểm sắp xảy ra, hoảng loạn hoặc sụp đổ
  • Nhịp tim tăng
  • Thở nhanh
  • Đổ mồ hôi
  • Run rẩy
  • Cảm thấy yếu hoặc mệt mỏi
  • Khó tập trung hoặc suy nghĩ về bất cứ điều gì khác ngoài nỗi lo hiện tại
  • Khó ngủ
  • Gặp vấn đề về tiêu hóa
  • Gặp khó khăn trong vấn đề kiểm soát sự lo lắng
  • Có mong muốn tránh né những điều gây ra sự lo lắng

Người đàn ông khó ngủKhó ngủ thường xuyên và không kiểm soát được có thể là triệu chứng rối loạn lo âu. Ảnh Internet

4. Một số dạng rối loạn lo âu thường gặp

Chứng rối loạn lo âu không chỉ giới hạn trong một phạm vi nào mà gồm nhiều loại, phổ biến gồm:

4.1. Chứng sợ khoảng rộng

Là loại rối loạn lo âu khiến bạn lo lắng, hoảng sợ và muốn tránh đối với những địa điểm hoặc tình huống khiến bạn hoảng sợ. Bạn cảm thấy bị mắc kẹt, bất lực hoặc xấu hổ, đặc biệt là những nơi công cộng, đông người.

Người đàn ông đội mũChứng sợ khoảng rộng ngay nay khá thường gặp. Ảnh Internet

4.2. Rối loạn lo âu do bệnh lý

Là tâm lý lo lắng, hoảng sợ dữ dội do vấn đề về sức khỏe thể chất trực tiếp gây ra.

4.3. Rối loạn lo âu tổng quát

Gồm các triệu chứng lo lắng và lo lắng dai dẳng, quá mức về các hoạt động hoặc sự kiện nào đó, ngay cả những vấn đề xảy ra thường ngày. Sự lo lắng này thường không tương xứng với mức độ của những tình huống xảy ra trong thực tế. Nó cũng khó kiểm soát và có thể gây ảnh hưởng đến cảm giác về thể lý của người mắc. Rối loạn lo âu dạng này thường xảy ra cùng với các loại rối loạn lo âu, trầm cảm khác.

4.4. Rối loạn hoảng sợ 

Liên quan đến các giai đoạn lặp đi lặp lại của cảm giác đột ngột lo lắng và sợ hãi một cách dữ dội, có thể lên đến đỉnh điểm trong vòng vài phút, gây nên một cơn hoảng loạn. Các triệu chứng thường xảy ra lúc này là khó thở, tức ngực, tim đập nhanh, mạnh. Những cơn hoảng loạn dạng này có khả năng khiến người mắc lo lắng về việc chúng sẽ xảy ra lần nữa, hoặc tránh né những tình huống gây ra cảm giác tương tự.

4.5. Chứng câm có chọn lọc

Thường xảy ra ở trẻ em. Trẻ bị mắc chứng này thường sẽ không nói được trong một số tình huống nhất định, ví dụ như ở trường, mặc dù trẻ vẫn trò chuyện được với người thân, ở nhà, trong những tình huống khác. Tình trạng này có thể gây cản trở đến việc học tập, giao tiếp và các hoạt động xã hội.

4.6. Rối loạn lo âu chia ly

Là chứng rối loạn thường gặp ở thời thơ ấu, đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức so với mức độ phát triển của trẻ, liên quan đến sự xa cách cha mẹ hoặc những người có vai trò như cha mẹ đối với trẻ.

4.7. Rối loạn lo âu xã hội (ám ảnh xã hội)

Đây là dạng rối loạn liên quan đến mức độ lo lắng, sợ hãi và tránh né các tình huống xảy ra trong giao tiếp xã hội do cảm giác xấu hổ, tự ti và lo sợ sẽ bị người khác đánh giá hoặc nhìn nhận tiêu cực.

4.8. Rối loạn lo âu đối với người hoặc tình huống cụ thể

Đây là dạng rối loạn đặc trưng bởi cảm giác cực kỳ lo lắng khi người mắc tiếp xúc với một người hoặc tình huống cụ thể nào đó và mong muốn tránh né họ/ nó. Nỗi ám ảnh này có thể khiến một số người rơi vào một cơn hoảng loạn. 

4.9. Rối loạn lo âu do chất gây nghiện

Dạng rối loạn này đặc trưng bởi các triệu chứng hoảng loạn, lo lắng dữ dội do ảnh hưởng trực tiếp từ việc lạm dụng chất gây nghiện như ma túy, rượu, một số loại thuốc, chất độc hại, hay thậm chí là việc cai nghiện.

4.10. Các dạng rối loạn lo âu khác

Là dạng rối loạn lo âu hoặc ám ảnh không đáp ứng chính xác các tiêu chí của bất kì dạng rối loạn lo âu nào nhưng mức độ vẫn đủ nghiêm trọng để gây cản trở đến cuộc sống thường ngày của một người. 

5. Khi nào bạn nên đến gặp bác sĩ

Dù có nắm rõ triệu chứng của rối loạn lo âu hay không, bạn vẫn nên đến gặp bác sĩ để được kiểm tra nếu:

  • Bạn thấy mình lo lắng quá mức và điều này gây cản trở sinh hoạt hàng ngày, công việc, các mối quan hệ và cuộc sống của bạn
  • Sự sợ hãi lo lắng của bạn khiến bạn khó chịu và không kiểm soát được
  • Bên cạnh sự lo lắng, chán nản, bạn đang gặp vấn đề về việc sử dụng rượu/ ma túy hoặc bạn đang đối mặt với vấn đề sức khỏe tâm thần khác cùng với trạng thái lo lắng này
  • Bạn nghĩ rằng cảm giác lo lắng của mình có liên quan đến một vấn đề sức khỏe thể chất nào đó
  • Bạn có ý tưởng về hành động tự sát. Đây là trường hợp cần được can thiệp khẩn cấp

Gặp bác sĩNếu bạn cảm thấy mình lo lắng quá mức làm ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, bạn nên gặp bác sĩ. Ảnh Internet

Rối loạn lo âu là tình trạng nghiêm trọng gây nhiều tác động đến sức khỏe tinh thần và thể chất của bạn chứ không chỉ là cảm xúc lo lắng đơn thuần. Chứng rối loạn này có thể dẫn đến những tình trạng khác như trầm cảm, hành động ngược đãi (động vật hay người khác), các vấn đề về tiêu hóa, đau đầu và đau mãn tính, giảm chất lượng làm việc, mối quan hệ và cuộc sống, thậm chí là tự sát. Chính vì vậy, bạn hãy lưu ý đến những biểu hiện này để có thể tìm kiếm sự giúp đỡ một cách kịp thời nhé. 

BBT Vuisong.net

Lưu ý:

1. Bài viết tổng hợp thông tin hữu ích liên quan chủ đề để cung cấp đến bạn đọc. 
2. Bài viết không có tác dụng hay làm cơ sở chẩn đoán, hoặc đưa ra giải pháp, cách điều trị rối loạn lo âu. 
3. Bài viết không liên quan đến trách nhiệm kết luận, chẩn đoán, đưa ra giải pháp, cách điều trị rối loạn lo âu. 
4. Bài viết tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin được xuất bản/ cung cấp đến người đọc ở các thời điểm khác nhau, các nghiên cứu & dữ liệu khác nhau. Do đó, bài viết không phải là kết quả thông tin ở một thời điểm hay ở thời điểm hiện tại hoặc mới nhất. Bạn đọc nếu có mong muốn tìm hiểu thông tin ở một thời điểm chính xác hoặc ở thời điểm hiện tại, nên trích lục thêm các bài viết mới nhất liên quan đến "rối loạn lo âu" từ các trang thông tin uy tín. 

Nguồn tham khảo:


  1. Anxiety disorders, Mayoclinic.org
  2. Anxiety disorders, Whiteswanfoundation.org
  3. Anxiety disorders, Wikipedia
  4. Overview - Generalised anxiety disorder in adults, NHS, Nhs.ik
  5. Mental disorders, WHO
  6. Rối loạn lo âu, Bvtttw1.gov.vn