Tâm hạnh phúc - Góp về bình yên!

Rối loạn hành vi cảm xúc là gì, có nguy hiểm không?

Rối loạn hành vi cảm xúc là gì, có nguy hiểm không?

Rối loạn hành vi cảm xúc là gì, có nguy hiểm không?

Rối loạn hành vi cảm xúc có lẽ không phải là cụm từ quen thuộc với đa số chúng ta. Ở thực tế, ngày càng có thêm trẻ em lẫn người trưởng thành bị rối loạn này. Cuộc sống của họ vì thế cũng được biết đến có nhiều khó khăn trở ngại xuất hiện và tiếp diễn. Vậy, rối loạn hành vi cảm xúc là gì, có phải là bệnh không và có chữa được? Mời bạn cùng HappyMind tìm hiểu chi tiết hơn những vấn đề này ngay dưới đây nhé. 

1. Rối loạn hành vi cảm xúc là gì?

Rối loạn hành vi cảm xúc (Emotional and behavioral disorders - EBD) hay rối loạn cảm xúc hành vi là một khuyết tật về cảm xúc. Người ta dùng thuật ngữ rối loạn hành vi cảm xúc để chỉ một số chẩn đoán riêng biệt. Các chẩn đoán này dựa trên biểu hiện cụ thể.

Trái tim 3 mảnhRối loạn hành vi cảm xúc (EBD) là một khuyết tật về cảm xúc. Ảnh Pixabay

2. Biểu hiện của rối loạn hành vi cảm xúc

Rối loạn hành vi cảm xúc có những đặc trưng nhất định. Tình trạng khuyết tật cảm xúc này thường biểu hiện qua một hoặc nhiều đặc điểm chính như:

  • Cảm xúc hoặc hành động không phù hợp trong hoàn cảnh bình thường. Hay nói cách khác cảm xúc hay hành động xảy ra với tần suất quá mức so với bình thường. Chúng diễn ra mãnh liệt và thường kéo dài
  • Khó khăn trong học tập nhưng không phải do yếu tố sức khỏe gây ra. Hay nói cách khác là, không có khả năng học hỏi mà không thể giải thích được bằng trí tuệ, giác quan hoặc sức khỏe
  • Khó khăn trong các mối quan hệ giữa cá nhân với người chung quanh. Hay nói cách khác là, không có khả năng xây dựng hoặc duy trì mối quan hệ giữa cá nhân với người chung quanh một cách thỏa đáng
  • Có cảm giác hoặc thể hiện tâm trạng không vui, bất hạnh hay trầm cảm lan tỏa
  • Cảm giác sợ hãi, lo lắng liên quan đến các vấn đề cá nhân và trường học

Các đặc điểm của rối loạn hành vi cảm xúc xuất hiện/ diễn ra rất khác nhau ở người mắc chứng này. Người bị rối loạn cảm xúc hành vi có thể có những hành động hoặc thể hiện cảm xúc khó chịu. Và, sự khó chịu này cũng theo mức độ và cách khác nhau. 

Đặc điểm khác nhauCác đặc điểm của rối loạn hành vi cảm xúc diễn ra khác nhau ở người mắc chứng này. Ảnh Pixabay

3. Ảnh hưởng của rối loạn hành vi cảm xúc

Rối loạn hành vi cảm xúc có ảnh hưởng lớn cuộc sống của một cá nhân. Tình trạng này ảnh hưởng có thể ở mức độ nhẹ hoặc nghiêm trọng, ngắn hạn hoặc dài hạn. 

3.1. Với trẻ em

Rối loạn hành vi cảm xúc ảnh hưởng đến kết quả học tập của trẻ. Bên cạnh đó, các mối quan hệ với bạn bè, thầy cô,...cũng có thể bị ảnh hưởng hoặc không được xây dựng hay theo chiều hướng tích cực. Khi không được điều trị, rối loạn hành vi cảm xúc ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống khi trưởng thành. 

3.2. Với người trưởng thành

Rối loạn hành vi cảm xúc ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng làm việc của họ. Cũng như, việc duy trì mối quan hệ của cá nhân họ với chung quanh gặp nhiều khó khăn, thử thách, căng thẳng. Hôn nhân của họ có thể tan vỡ, mất việc làm....

Phụ nữ ngồi ôm chânRối loạn hành vi cảm xúc ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của một người. Ảnh Pixabay

3.3. Với những người xung quanh và xã hội

Rối loạn hành vi cảm xúc không chỉ ảnh hưởng đến chính bản thân cá nhân mắc chứng này. Đôi khi, chứng rối loạn cũng là nguyên nhân dẫn đến sự ảnh hưởng tiêu cực đến gia đình, người liên quan và xã hội. Chẳng hạn, gia đình chịu những gánh nặng chăm sóc và tìm cách để giúp cá nhân đó điều trị chứng rối loạn. Hay, người bị chứng rối loạn có thể gây ra thiệt hại cho người khác qua những nóng giận, xô xát, đánh nhau,...

Nhìn chung, rối loạn hành vi cảm xúc ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm xúc, hành vi và khả năng chú ý của một người. Tình trạng ảnh hưởng đến khả năng hạnh phúc trong cuộc sống của họ ở nhiều mức độ khác nhau. 

4. Các loại rối loạn cảm xúc hành vi

Như đề cập, rối loạn hành vi cảm xúc là cụm từ chung chỉ nhiều chẩn đoán riêng biệt. Rối loạn này có các loại khác nhau. Ở trẻ trên 5 tuổi, các rối loạn có thể xảy ra như:

  • Rối loạn lo âu
  • Rối loạn lưỡng cực
  • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
  • Rối loạn tăng động/ giảm chú ý
  • Rối loạn hành vi
  • Rối loạn thách thức chống đối
  • Rối loạn phát triển lan tỏa  

...

Đương nhiên, rối loạn hành vi cảm xúc có những đặc điểm rất riêng biệt, so với hành vi sai trái của thời thơ ấu. Các đặc điểm này có thể đã xuất hiện từ trước 5 tuổi, nhưng chúng chưa được nhận ra một cách chủ quan hoặc khách quan. 

Lưng bé traiRối loạn hành vi cảm xúc có thể đã xuất hiện từ sớm nhưng chưa được nhận ra đúng lúc. Ảnh Pixabay

5. Đặc điểm của rối loạn hành vi cảm xúc ở trẻ

Như có đề cập từ đầu bài viết, trẻ (thậm chí là người trưởng thành) bị rối loạn hành vi cảm xúc sẽ có cảm xúc và hành vi khác biệt so với bình thường. Cụ thể hơn:

  • Thể hiện sự bốc đồng
  • Khoảng cách chú ý ngắn
  • Hung hăng
  • Từ chối tuân theo các quy tắc
  • Không tôn trọng quyền lực 
  • Khó xử lý sự thất vọng 
  • Phủ nhận trách nhiệm về hành động, đổ lỗi cho người khác 
  • Làm hại bản thân
  • Dễ lo lắng, khó chịu hoặc sợ hãi quá mức
  • Thiếu kỹ năng ứng phó không phù hợp với lứa tuổi. Ví dụ, trẻ tỏ ra dễ giận dữ, khóc lóc,...
  • Có những hành vi không phù hợp với lứa tuổi
  • Gặp nhiều vấn đề về học tập và các vấn đề ở trường học
  • Khó hình thành mối quan hệ với những trẻ khác, giáo viên và kể cả những người xung quanh gồm cả người thân
  • Không vui hoặc tức giận lan tỏa

6. Triệu chứng của rối loạn hành vi cảm xúc qua biểu hiện của cơ thể

Rối loạn hành vi cảm xúc hầu hết đều có triệu chứng về mặt cảm xúc. Rối loạn hành vi cảm xúc không có các triệu chứng thực thể như sốt, đau đầu hay phát ban,...như các vấn đề sức khỏe khác. Dù vậy, cũng có trường hợp người mắc chứng rối loạn này sẽ dẫn đến việc lạm dụng chất gây nghiện. Từ đó, sẽ có biểu hiện triệu chứng thực thể như run rẩy, mắt đỏ ngầu hoặc bỏng đầu ngón tay,...

Phụ nữ ngồi buồn rầuRối loạn hành vi cảm xúc hầu hết đều có triệu chứng về mặt cảm xúc. Ảnh Pixabay

7. Nguyên nhân nào gây ra rối loạn hành vi cảm xúc

Nhiều nguyên nhân có thể gây ra rối loạn hành vi cảm xúc. Những hành vi bất thường gây ra sự rối loạn có thể bắt nguồn từ các yếu tố liên quan đến sinh học, gia đình hay môi trường chung quanh. với trẻ, cụ thể môi trường như trường học chẳng hạn. 

7.1. Nguyên nhân sinh học có thể gây ra rối loạn hành vi cảm xúc

Liên quan đến sinh học, một số yếu tố được xem là có thể gây ra rối loạn hành vi cảm xúc như: 

  • Bệnh tật
  • Khuyết tật nào đó về thể chất 
  • Suy dinh dưỡng
  • Tổn thương não
  • Yếu tố di truyền

7.2. Nguyên nhân liên quan gia đình

Các yếu tố liên quan đến gia đình có thể gây ra rối loạn hành vi cảm xúc như:

  • Sự ép buộc từ cha mẹ
  • Kỷ luật không lành mạnh hoặc không nhất quán
  • Cha mẹ ly hôn hoặc gặp các tình trạng khác ảnh hưởng đến con cái
  • Thái độ kém đối với giáo dục hoặc học tập

8. Rối loạn hành vi cảm xúc có điều trị được không?

Rối loạn hành vi cảm xúc có thể điều trị được. Việc điều trị kịp lúc và hiệu quả giúp người mắc chứng này có thể kiểm soát tốt hành vi lẫn cảm xúc của họ. Như thế, họ được giúp trở lại cuộc sống bình thường và sống hạnh phúc hơn. 

Để điều trị hiệu quả chứng rối loạn hành vi cảm xúc, phát hiện càng sớm càng tốt. Và đương nhiên, điều trị càng sớm thì kết quả mang lại càng cao. Vậy chúng ta cần phải làm gì để phát hiện kịp thời?

8.1. Hãy kiểm tra sức khỏe thâm thần khi cần thiết

Bất cứ ai nếu cảm thấy có vấn đề về sức khỏe tâm thần đều có thể kiểm tra. Điều này giúp ích rất nhiều trong việc phát hiện sớm những vấn đề cần phải được cải thiện và giúp đỡ. Nhờ đó, sức khỏe tâm thần được quan tâm để không tiến triển hoặc trở nên nghiêm trọng. 

Với trẻ em, cha mẹ cần phải quan sát hành vi cảm xúc của trẻ kỹ càng. Qua đó, nếu có bất thường đều có thể phát hiện kịp thời. Nếu nghi ngờ sức khỏe tâm thần của trẻ không ổn, cần đưa trẻ đi bác sỹ để kiểm tra sớm nhất có thể. 

Phát hiện sớm mọi vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần ở trẻ, đều là chìa khóa vàng để cải thiện tình trạng của con kịp thời. 

Giấy kiểm tra sức khỏeKiểm tra sức khỏe tâm thần khi cần thiết là việc nên làm. Ảnh Pixabay

8.2. Điều trị rối loạn hành vi cảm xúc như thế nào

Có nhiều cách hay hình thức khác nhau để giúp trẻ hoặc người trưởng thành bị rối loạn hành vi cảm xúc. Tùy vào mức độ, tình trạng của người mắc chứng này mà các nhà trị liệu tìm ra giải pháp phù hợp. Trong đó có thể:

  • Trị liệu nhận thức
  • Liệu pháp hành vi
  • Trị liệu nghề nghiệp và vật lý trị liệu
  • Hướng dẫn Liệu pháp của cha mẹ và/ hoặc gia đình
  • Liệu pháp nhóm
  • Thuốc: Có những trường hợp thuốc cũng được dùng và gọi là liệu pháp dùng thuốc, để giúp người bị rối loạn hành vi cảm xúc. Mặc dù thuốc không chữa khỏi chứng rối loạn hành vi cảm xúc, nhưng nó hỗ trợ điều trị, giúp kiểm soát và sửa đổi hành vi

9. Rối loạn hành vi cảm xúc có phòng tránh được không?

May mắn thay, rối loạn hành vi cảm xúc có thể phòng tránh được ở khá nhiều trường hợp. Trừ nguyên nhân gây ra chứng rối loạn hành vi cảm xúc là do liên đới bệnh tật hoặc yếu tố di truyền, những nguyên nhân khác có thể phòng ngừa. 

Trái tim 4 mảnhRối loạn hành vi cảm xúc có thể phòng tránh được. Ảnh Pixabay

Các cách giúp phòng ngừa rối loạn hành vi cảm xúc có thể thực hiện khá nhiều. Chẳng hạn:

  • Cha mẹ chú ý đến cách chăm sóc và giáo dục con cái. 
  • Cha mẹ chú ý đến cuộc sống của chính mình để không ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ. 
  • Nhà trường - nơi trẻ theo học có những biện pháp giúp trẻ giải quyết những tiêu cực ở trường học. 
  • Cộng đồng có những giải pháp giúp phòng tránh những tệ nạn, thói quen ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống. 
  • Là người trưởng thành, mỗi cá nhân đều có trách nhiệm cao nhất với sức khỏe tâm thần của bản thân. 

Có thể nói rằng, rối loạn hành vi cảm xúc không phải là chủ đề dễ bàn đến hoặc dễ tìm hiểu cặn kẽ. Bởi, vấn đề này bao hàm nhiều yếu tố khiến chúng ta phải đặt câu hỏi, sự quan tâm và suy nghĩ. Tin rằng qua chia sẻ sơ lược ở trên, chúng ta không chỉ biết qua rối loạn hành vi cảm xúc là gì. Từ đây, chúng ta cũng biết thêm rằng, thực sự vấn đề sức khỏe tâm thần cũng là một phần quan trọng của cuộc sống mỗi cá nhân, đều được phải quan tâm đúng mực để sống vui khỏe mỗi ngày. 

BBT Vuisong.net tổng hợp


Lưu ý:

1. Bài viết tổng hợp thông tin hữu ích liên quan chủ đề để cung cấp đến bạn đọc.
2. Bài viết không có tác dụng hay làm cơ sở chẩn đoán, hoặc đưa ra giải pháp, cách điều trị hội chứng. 
3. Bài viết không liên quan đến trách nhiệm kết luận, chẩn đoán, đưa ra giải pháp, cách điều trị hội chứng. 
4. Bài viết tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin được xuất bản/ cung cấp đến người đọc ở các thời điểm khác nhau, các nghiên cứu & dữ liệu khác nhau. Do đó, bài viết không phải là kết quả thông tin ở một thời điểm hay ở thời điểm hiện tại hoặc mới nhất. Bạn đọc nếu có mong muốn tìm hiểu thông tin ở một thời điểm chính xác hoặc ở thời điểm hiện tại, nên trích lục thêm các bài viết mới nhất từ các trang thông tin về sức khỏe tâm thần uy tín. 

Nguồn tham khảo:


  1. Emotional and behavioral disorders, WikipediA
  2. What Are Emotional and Behavioral Disorders?, TANYA J. PETERSON, HealthyPlace.com
  3. Behavioral Disorder Symptoms, Causes and Effects; Psychguides.com
  4. Behavior Disorders: Definitions, Characteristics & Related Information; Division for Emotional and Behavioral Health
  5. Behavioural and emotional disorders in childhood: A brief overview for paediatricians; Michael O Ogundele; National Library of Medicine
  6. Emotional and Behavioral Disorders in the Classroom, Becton Loveless, Educationcorner.com
  7. Emotional and Behavioral Disorder, Georgia Department of Education, Gadoe.org
  8. Preventing Mental, Emotional, and Behavioral Disorders Among Young People: Progress and Possibilities; National Library of Medicine (NIH)