vuisong.net

Rối loạn cưỡng chế OCD là gì, bạn đã thực sự hiểu đúng về hội chứng này?

Rối loạn cưỡng chế OCD là gì, bạn đã thực sự hiểu đúng về hội chứng này?

Rối loạn cưỡng chế OCD là gì, bạn đã thực sự hiểu đúng về hội chứng này?

Rối loạn cưỡng chế OCD là một thuật ngữ không còn xa lạ hiện nay. Chúng ta có thể đã bắt gặp người khác dùng thuật ngữ này để chỉ một hành động nào đó mang tính lặp lại, một hành động thể hiện yêu cầu trật tự cao hay cực kỳ tỉ mỉ. Tuy nhiên, không phải mọi người dùng cụm từ rối loạn cưỡng chế OCD đều hiểu rõ về nó. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu rối loạn cưỡng chế OCD là gì để có cái nhìn chính xác hơn về hội chứng này nhé. 

1. Rối loạn cưỡng chế OCD là gì?

Trong giao tiếp, đối thoại hàng ngày, có lẽ bạn đã từng nghe ai đó đùa về chứng OCD. Tuy nhiên, nếu bạn hiểu rõ rối loạn cưỡng chế OCD là gì, chắc chắn bạn sẽ không xem đó là trò đùa được. 

Rối loạn cưỡng chế OCD (obsessive compulsive disoder) là một chứng rối loạn mà người mắc phải nó có những suy nghĩ, ý tưởng hoặc cảm giác (ám ảnh) không mong muốn luôn tái diễn. Để thoát khỏi hoặc đáp lại những suy nghĩ, ám ảnh đó, họ bị thôi thúc phải làm điều gì đó lặp đi lặp lại (cưỡng chế). Các hành vi lặp lại như rửa/ làm sạch tay, kiểm tra mọi thứ; các hành động liên quan đến trí óc như đếm và các hành động khác diễn ra liên tục hay lặp đi lặp lại trong một khoảng thời gian nhất định, có thể cản trở đáng kể đến các hoạt động hàng ngày cũng như tương tác xã hội của một người. 

Cũng có nhiều người có suy nghĩ đau khổ hay hành vi lặp lại, nhưng chúng không gây cản trở cuộc sống. Người mắc OCD thì khác, suy nghĩ ám ảnh, suy nghĩ xâm nhập (intrusive thoughts - những suy nghĩ hoặc hình ảnh bất ngờ xuất hiện trong đầu) của họ diễn ra dai dẳng, hành động thì cứng nhắc. 

Việc không hành động theo thôi thúc để thoát khỏi suy nghĩ, nỗi ám ảnh của bản thân sẽ khiến người mắc OCD cảm thấy vô cùng đau khổ, kèm theo nỗi sợ hãi cụ thể về hậu quả nghiêm trọng nếu hành vi đó không được thực hiện. 

Nhiều người mắc OCD biết hoặc nghi ngờ những suy nghĩ ám ảnh của họ là không thực tế, trong khi một số người mắc OCD khác lại cho là đúng. Tuy nhiên, ngay cả khi biết những suy nghĩ xâm nhập của mình là không thực tế, người mắc OCD vẫn gặp khó khăn trong việc thoát khỏi những suy nghĩ đó, hoặc dừng thực hiện các hành động mà họ bị thôi thúc thực hiện.

Nhiều cây bútViệc thực hiện liên tục các hành vi lặp lại có thể cản trở đáng kể đến các hoạt động hàng ngày của người mắc OCD.  

2. Ám ảnh-obsessions và cưỡng chế-compulsions trong rối loạn cưỡng chế OCD là gì

Ám ảnh và cưỡng chế trong chứng rối loạn cưỡng chế OCD có liên quan đến nhau. Vì, để thoát khỏi những suy nghĩ ám ảnh, người bị mắc OCD có xu hướng thực hiện những hành động cưỡng chế dù bản thân không mong muốn. 

2.1. Ám ảnh trong rối loạn cưỡng chế OCD

Nỗi ám ảnh đề cập đến trong chứng rối loạn này là sự ám ảnh của những suy nghĩ, xung động hoặc hình ảnh tái diễn và dai dẳng, khiến một người cảm thấy đau khổ, lo lắng, sợ hãi hoặc ghê tởm. 

Nhiều người mắc OCD nhận ra rằng đây chỉ là sản phẩm của chính tâm trí họ và chúng quá mức hoặc vô lý. Tuy nhiên, nỗi đau khổ mà những suy nghĩ xâm nhập này gây ra không thể giải quyết bằng logic hay lý luận.

Hầu hết người mắc OCD đều cố gắng xoa dịu nỗi đau do suy nghĩ ám ảnh gây ra, hoặc xóa bỏ những mối đe dọa mà họ nhận thức được, bằng cách sử dụng các hành động cưỡng chế. Họ cũng có thể phớt lờ hoặc kìm nén những nỗi ám ảnh hoặc đánh lạc hướng bản thân bằng các hoạt động khác.

Một số suy nghĩ ám ảnh thường xuất hiện ở những người mắc OCD có thể gồm:

  • Sợ bị ôm nhiễm bởi con người hay môi trường
  • Những suy nghĩ hoặc hình ảnh xáo trộn về tình dục
  • Những suy nghĩ báng bổ tôn giáo
  • Sợ gây hấn hoặc bị tổn hại (cho bản thân hoặc người thân)
  • Cực kỳ lo lắng có điều gì đó chưa được hoàn thành
  • Cực kỳ quan tâm đến trật tự, tính đối xứng hoặc tính chính xác
  • Sợ đánh mất hay bỏ lỡ thứ gì đó quan trọng
  • Những suy nghĩ, âm thanh, hình ảnh hoặc âm nhạc vô nghĩa

2.2. Cưỡng chế trong rối loạn cưỡng chế OCD là gì

Đối với chứng rối loạn cưỡng chế OCD, cưỡng chế là những hành vi lặp đi lặp lại mà một người cảm thấy bị thôi thúc phải thực hiện để đáp lại nỗi ám ảnh hoặc thoát khỏi nó. Các hành vi này thường tạm thời ngăn chặn hoặc giảm bớt nỗi đau khổ của một người liên quan đến nỗi ám ảnh. Sau đó, họ có nhiều khả năng sẽ lặp lại những hành vi đó trong tương lai.

Cưỡng chế có thể là những hành vi thể hiện phản ứng thái quá liên quan trực tiếp đến nỗi ám ảnh (ví dụ như rửa tay nhiều lần vì sợ bị nhiễm bẩn), hoặc những hành động hoàn toàn không liên quan đến nỗi ám ảnh đó.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, việc lặp lại các hành vi cưỡng chế liên tục sẽ khiến một người không thể thực hiện bình thường các thói quen khác trong ngày.

Một số hành vi mang tính cưỡng chế có thể gồm một người:

  • Rửa tay, tắm vòi sen, đánh răng, đi vệ sinh quá mức hoặc theo trình tự thái quá
  • Vệ sinh đồ đạc trong nhà nhiều lần
  • Bố trí, sắp xếp đồ vật theo trật tự nhất định
  • Liên tục kiểm tra ổ khóa, công tắc, thiết bị, cửa ra vào,…
  • Không ngừng yêu cầu được người khác chấp thuận hoặc trấn an
  • Hành động liên quan đến con số như đếm, trong đó, có thể cực kỳ thích hoặc tránh một con số nào đó
  • Tránh né một số người, địa điểm gây ra cảm giác đau khổ, gây ra sự ám ảnh hoặc hành động cưỡng chế. Việc tránh né này có thể làm cản trở thêm hoạt động hàng ngày của người đó, gây bất lợi về sức khỏe thể chất và tinh thần cho họ

Rửa tayRửa tay là một trong những hành động cưỡng chế thường gặp ở người mắc chứng Rối loạn cưỡng chế OCD. Ảnh Pixabay

3. Rối loạn cưỡng chế OCD có dễ dàng nhận biết được không

Việc hiểu rõ rối loạn cưỡng chế OCD là gì không có nghĩa là chứng rối loạn này dễ nhận biết được.

Để chẩn đoán OCD đòi hỏi người cần được chẩn đoán có tồn tại đủ các yếu tố:

  • Có sự hiện diện của những suy nghĩ ám ảnh và/ hoặc
  • Bị thôi thúc thực hiện các hành vi gây tốn một khoảng thời gian nhất định (hơn 1 giờ mỗi ngày) và
  • Những suy nghĩ và hành vi này gây cản trở hoạt động hàng ngày, công việc hoặc giao tiếp xã hội của người đó

Chứng rối loạn cưỡng chế OCD thường bắt đầu ở thời thơ ấu, thanh niên hoặc giai đoạn sớm của tuổi trưởng thành. Một số người có thể có một số triệu chứng của OCD nhưng không đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để có thể chẩn đoán chính xác là mắc chứng rối loạn này hay không. 

Lau bàn bằng giấyNgười bị mắc Rối loạn cưỡng chế OCD sẽ bị thôi thúc thực hiện những hành động mình không muốn. 

Rối loạn cưỡng chế OCD là gì - qua phần tìm hiểu trên có lẽ chúng ta sẽ có cái nhìn khách quan hơn về tình trạng này. Đây là chứng rối loạn cần được xem xét một cách nghiêm túc. Qua đó, nhằm có biện pháp hỗ trợ cho người mắc hội chứng một cách hiệu quả nhất. 

BBT Vuisong.net tổng hợp

Lưu ý

  1. Bài viết tổng hợp thông tin hữu ích liên quan chủ đề để cung cấp đến bạn đọc. 
  2. Bài viết không có tác dụng hay làm cơ sở chẩn đoán về chứng rối loạn cưỡng chế OCD. 
  3. Bài viết không liên quan đến trách nhiệm kết luận, chẩn đoán chứng rối loạn cưỡng chế OCD.
  4. Bài viết không phải là kết quả thông tin ở một thời điểm hay ở thời điểm hiện tại hoặc mới nhất. Bạn đọc nếu có mong muốn tìm hiểu thông tin ở một thời điểm chính xác hoặc ở thời điểm hiện tại, nên trích lục thêm các bài viết mới nhất liên quan đến chủ đề này từ các trang thông tin uy tín. 

Nguồn tham khảo chính:

What is obsessive-compulsive disorder, American Psychiatric Association, Psychiatry.org